01

Waarde in verhouding tot uren

Arbeidsproductiviteit brengt economische productie en ingezette arbeid met elkaar in verband. Voor bedrijfstakken gebruikt het CBS bruto toegevoegde waarde per arbeidsvolume. Toegevoegde waarde ontstaat door het verbruik van goederen en diensten voor de productie af te trekken van de productiewaarde. Voor de economie als geheel noemt de begripsdefinitie het bruto binnenlands product als teller.

Als maat voor arbeid hebben gewerkte uren de voorkeur. Alleen personen tellen maakt geen onderscheid tussen iemand die weinig uren werkt en iemand die veel uren werkt. Rekenen met uren houdt rekening met dat verschil. Een productiviteitscijfer vraagt dus altijd om twee vragen: welke economische waarde wordt gedeeld, en door welke arbeidsmaat?

02

Groei vraagt correctie voor prijzen

Om veranderingen te onderzoeken haalt het CBS prijseffecten uit de toegevoegde waarde. De resterende volumeontwikkeling wordt vergeleken met de ontwikkeling van de gewerkte uren. Meer euro's aan productie kunnen immers ook ontstaan doordat prijzen stijgen. Zonder die correctie zou prijsverandering gemakkelijk worden verward met een andere productie per uur.

Volume gaat daarbij over hoeveelheden én kwaliteitsverbeteringen. Dat klinkt overzichtelijk, maar kwaliteit is niet overal even goed meetbaar. Het CBS beschrijft bijvoorbeeld beperkingen bij het vaststellen van kwaliteitsverbeteringen in de zorg. De uitkomst blijft afhankelijk van de manier waarop productie statistisch kan worden waargenomen. De methode hoort daarom bij de interpretatie van het cijfer.

03

Het gemiddelde kan verschuiven

De productiviteit van de commerciële sector kan veranderen doordat bedrijfstakken zelf anders presteren. Daarnaast kan hun aandeel in alle gewerkte uren verschuiven. Het CBS onderscheidt beide bijdragen. Als relatief meer uren terechtkomen in bedrijfstakken met een hoge toegevoegde waarde per uur, beïnvloedt dat het gezamenlijke gemiddelde.

Daaruit volgt dat een economisch productiviteitscijfer geen rechtstreeks rapportcijfer voor individuele werknemers is. Het beschrijft een verhouding binnen een afgebakende groep activiteiten. Bij een publicatie helpen daarom drie leesvragen: welke sectoren tellen mee, over welke periode gaat het en gaat de verandering over prestaties binnen sectoren of ook over hun onderlinge verhoudingen?

Controleer de achtergrond

Bronnen en verantwoording

  1. CBS: definitie van arbeidsproductiviteit
  2. CBS: definitie van bruto toegevoegde waarde
  3. CBS: methoden om arbeidsproductiviteit te meten
  4. CBS: bijdragen en verschuivingen tussen bedrijfstakken

De broncontrole geldt voor deze versie. Regels, registers en externe publicaties kunnen veranderen. De verwijzingen geven toegang tot de oorspronkelijke informatie en betekenen geen samenwerking met of goedkeuring door de genoemde organisaties.

Een correctie doorgeven